Vrijwilligerswerk onder werktijd

Toen Soraya in 2020 op zoek was naar wat extra ondersteuning voor haar dochter Robina, kwam ze via Versa Welzijn in contact met Steunouder Hilversum. Ze werd gekoppeld aan Sophia en Henk-Jan, een gepensioneerd echtpaar. Wat begon als een praktische oplossing, groeide uit tot een warme band die nu al jaren standhoudt. “Het voelt alsof we er familie bij hebben gekregen,” zegt Soraya. Als Soraya in 2020 start met haar opleiding tot tandartsassistente, zoekt ze een vertrouwde plek waar haar dochter Robina naartoe kan. “Ik had elke vrijdag tot laat in de middag online lessen. Het was voor mij dus heel belangrijk dat Robina na school naar een fijne plek kon, zodat ik me kon richten op mijn opleiding en huiswerk. Toen hoorde ik via Versa Welzijn van Steunouder.” Steunouders zijn mensen die een kind van een andere ouder een dag of dagdeel per week opvangen, om die ouders wat lucht te geven. “Ik was niet meteen enthousiast,” geeft Soraya toe. “Robina was wel op de kinderopvang en BSO geweest, maar nog nooit bij iemand thuis. Dus ik wilde eerst kijken of er een goede klik was, voor ik toe zou zeggen.” Een klik aan de keukentafel Sophia vindt in diezelfde periode een flyer in haar brievenbus: steunouders gezocht. “Ik heb de opleiding tot kinderverzorgster gedaan en ben ook gastouder geweest. We hadden in die tijd nog geen kleinkinderen en ik miste de kinderen om me heen. Dus ik dacht: steunouder, dat lijkt me leuk.” Na een korte training wordt Sophia samen met haar man Henk-Jan gekoppeld aan Robina. “Eerst hadden we een kennismaking bij hen thuis, daar was Jet van der Wal, steunoudercoördinator bij Versa Welzijn ook bij. Het voelde meteen goed.” Ze kijkt belangstellend naar Robina. “Kan jij onze eerste kennismaking nog herinneren?” Robina schudt haar hoofd, maar haar moeder Soraya weet het nog goed. “We spraken nog een tweede keer af, nu bij Sophia en Henk-Jan thuis. Het was heel vertrouwd, ook voor Robina. Dus toen wist ik: dit gaan we doen.” ‘Ik voel me hier comfortabel’ Vanaf november 2020 komt Robina elke vrijdagmiddag bij Sophia en Henk-Jan over de vloer. Ze eet wat lekkers, doet spelletjes, knutselt of maakt huiswerk. Robina lacht: “Ik weet niet meer hoe het helemaal in het begin was, maar ik weet wel dat ik het altijd leuk vond en altijd vrolijk weer naar huis ging. En ook al kom ik niet meer elke vrijdagmiddag, ik vind het hier nog steeds fijn, ik voel me hier comfortabel." Sophia glimlacht. “Vroeger hielpen we Robina ook met haar huiswerk als dat nodig was. We hoefden haar daar niet op te wijzen hoor, ze heeft heel veel verantwoordelijkheidsgevoel.” Henk-Jan vult haar aan: “Dat merk je ook aan hoe ze omgaat met onze kleinzoon Tobias. Dat kan ze zo goed, als een soort grote nicht. Zo voelt het ook een beetje, want we zien Robina als onze bonuskleindochter.” Respect en ruimte De band tussen steunouders en steunkind groeide vanzelf. “Wat ik bijzonder vind,” zegt Henk-Jan, “is hoe open Robina is. Ze vertelt wat haar bezighoudt: over school, over haar klasgenoten, maar ook persoonlijke onderwerpen. Er is vertrouwen.” Sophia knikt. “En we laten elkaar in de waarde. Wij zijn christelijk, Robina is moslim. Dat is nooit een probleem geweest. We hebben juist veel respect voor elkaars cultuur.” Soraya herkent dat. “Dat was voor mij zó belangrijk. Ik kon Robina met een gerust hart hierheen sturen. Niet alleen omdat ze goed op haar pasten, maar ook vanwege dat respect. Hier was ze veilig.” En er was méér: “Ik ontdekte dat Robina bij Sophia en Henk-Jan ook iets meekreeg van de Nederlandse opvoeding. Ze leerde de taal beter, ze werd zelfstandiger. Dat vond ik een waardevolle aanvulling. Vooral voor gezinnen die nog niet lang in Nederland zijn, is dat heel fijn.” ‘We spreken samen af’ Nu Robina op de middelbare school zit en Soraya haar opleiding tot tandartsassistente heeft afgerond, is het niet meer nodig dat Robina elke vrijdagmiddag naar Sophia en Henk-Jan gaat. Toch blijft de band hecht. “In het begin verliep het contact over de afspraken altijd tussen Soraya en mij,” legt Sophia uit. “Maar nu Robina wat ouder is, stuur ik haar een appje, of zij mij. Natuurlijk is Soraya ook overal bij betrokken, maar Robina is oud genoeg om zelf met ons af te spreken.” Robina knikt. “Soms heb ik op vrijdag andere afspraken, en ik heb ook nog kickbokstraining op vrijdag. Dus soms kom ik een paar weken niet. Maar ik kom ook wel eens op een andere dag, bijvoorbeeld als Tobias er is.” In de schoolvakanties maken Sophia en Henk-Jan ook uitstapjes met Robina. Soraya en Robina’s broertje Ryan gaan dan ook vaak mee. “We zijn naar de dierentuin geweest, maar ook naar Madurodam en het Muiderslot,” vertelt Sophia stralend. “Daar genieten we zo van. En binnenkort neem ik Robina als verjaardagscadeau mee naar Zuid-Limburg. Dan gaan we samen een nachtje in een hotel, zoals een oma ook met haar kleindochter zou doen." Van steunouder tot vriendschap Wat begon met een flyer, is uitgegroeid tot een waardevolle relatie. “Het leverde ons de vriendschap met deze jongedame op,” zegt Henk-Jan met een vaderlijke glimlach. Robina lacht terug. “Ik voel me hier altijd welkom, dat is een fijn gevoel.” Ook Soraya is nog steeds blij met Sophia en Henk-Jan. “Robina komt altijd blij thuis als ze hier is geweest. Dan weet je als moeder dat het goed zit. Ik had van tevoren nooit gedacht dat steunouders zoveel konden betekenen, maar ik ben er heel blij mee.” Sophia vult aan: “We vinden het belangrijk om open en respectvol naar elkaar te zijn. En natuurlijk is plezier hebben ook belangrijk! Dat wil ik toekomstige steunouders ook meegeven. Steunouder zijn is een commitment, dat moet je wel beseffen als je eraan begint. Het hoeft niet meteen voor altijd te zijn, maar je bindt je zeker voor een half jaar en daarna kijk je verder.” Dan richt ze haar blik liefdevol op Robina en Soraya. “Wij zijn voor altijd verbonden, want jullie voelen als familie.” MOEDER SORAYA OVER STEUNOUDERS SOPHIA EN HENK-JAN “Dat was voor mij zo belangrijk. Ik kon Robina met een gerust hart hierheen sturen. Niet alleen omdat ze goed op haar pasten, maar ook vanwege dat respect. Hier was ze veilig.”

Al anderhalf jaar zet Janneke zich in als vrijwilliger bij VPTZ Gooi en Vechtstreek. In die tijd was zij betrokken bij twaalf cliënten in hun laatste levensfase. “Het is bijzonder werk,” vertelt ze. “Je bent er op een heel intiem moment in iemands leven.” Het verhaal van Janneke als Vrijwilliger Palliatieve Terminale Zorg. Er zijn voor een ander Janneke volgde in 2024 de basistraining en werd daarna al snel ingezet. Als vrijwilliger ondersteunt zij mensen die terminaal ziek zijn, in hun eigen vertrouwde omgeving. “Mijn rol is om er te zijn,” legt ze uit. “Soms praten we, soms kijken we televisie of drinken we samen koffie. En soms ben ik gewoon op de achtergrond aanwezig. Wat iemand nodig heeft, dat verschilt per moment.” Die aanwezigheid is niet alleen waardevol voor de cliënt, maar ook voor de naasten. “Doordat ik er ben, kan een partner of familielid even weg om boodschappen te doen of een wandeling te maken. Even opladen. Dat geeft rust.” Dichtbij komen De eerste keer dat Janneke bij een gezin binnenstapte, vond ze spannend. “Je komt echt in een persoonlijke situatie terecht. Je bent dichtbij, maakt dingen mee die heel intiem zijn.” Ze herinnert zich hoe ze bij een cliënt aanwezig was terwijl de huisarts langskwam. “De partner was even weg. Ik luisterde mee, zodat ik later kon terugkoppelen. Twee horen nu eenmaal meer dan één.” Naast aanwezigheid biedt ze ook praktische ondersteuning. “Tijdens de training leer je bijvoorbeeld hoe je iemand helpt om comfortabel te liggen of zich te verplaatsen. Dat geeft houvast.” Het belang van aandacht en gesprek Wat Janneke vooral heeft geleerd, is hoe belangrijk het is om goed te luisteren en soms de juiste vraag te stellen. “In de laatste levensfase kom je allerlei situaties tegen,” vertelt ze. “Sommige mensen hebben alles al geregeld en zijn voorbereid op wat komt. Anderen worden overvallen door het nieuws en zitten nog vol ongeloof of onmacht.” Juist dan kan een vraag helpen. “Door iets bespreekbaar te maken, help je mensen soms om overzicht te krijgen of om nog iets uit te spreken wat belangrijk is. Je moet daarbij wel vertrouwen op je gevoel. Elke situatie is anders.” Blijven leren en delen Om haar werk goed te kunnen blijven doen, volgt Janneke regelmatig trainingen en cursussen. “Er is een breed aanbod en ik leer elke keer iets nieuws. Dat houdt me scherp.” Daarnaast komen vrijwilligers regelmatig samen om ervaringen te delen. “Dat is heel waardevol. Je leert van elkaar en krijgt praktische tips. Het helpt ook om alles wat je meemaakt een plek te geven.” Een andere wereld In het dagelijks leven werkt Janneke achter de schermen van televisieproducties, onder andere voor sport en nieuws. “Dat is een wereld van tempo en hectiek. Het vrijwilligerswerk is precies het tegenovergestelde. Hier draait alles om rust, aandacht en echt contact. Ik ben meestal twee tot drie uur bij iemand en stem me volledig af op de ander. Dat maakt het intens, maar ook heel waardevol.” Betrokkenheid die blijft Soms ontstaat er in korte tijd een sterke band. Zo was Janneke gedurende een periode intensief betrokken bij een cliënt en zijn partner. “We spraken veel met elkaar. Hij vertelde hoe hij zijn afscheid voor zich zag. Door daarover te praten leer je iemand beter kennen en hoor je wat belangrijk is voor diegene.” Na het overlijden bleef het contact bestaan. “Met zijn vrouw heb ik nog steeds regelmatig contact. We spreken af en doen samen iets gezelligs. Dat is niet gebruikelijk, maar in dit geval heel bijzonder.” Persoonlijk en dichtbij Het werk kan soms ook dichtbij komen. “Als iemand in een vergelijkbare levensfase zit als jijzelf, of kinderen heeft in dezelfde leeftijd als die van mij, dan raakt dat meer. Dan is het zwaarder, maar het is niet zo dat ik het niet wil doen.” Juist die persoonlijke betrokkenheid maakt het werk betekenisvol. Met aandacht aanwezig Janneke neemt altijd een tas mee naar haar bezoeken, gevuld met praktische spullen zoals boekjes, spelletjes en haar notitieboek. “Mijn telefoon zet ik uit. Even helemaal offline. Dat is eigenlijk ook een cadeautje voor mezelf. Bij de cliënt zet ik mijn eigen leven even op pauze. Ik ben er volledig voor de ander. Ook de trainingen en het blijven leren ziet ze als een cadeau. Het verrijkt mij als mens.” Waardevol werk Wat Janneke doet, is intens en vraagt aandacht, betrokkenheid en vertrouwen. “Je bent aanwezig in een van de meest kwetsbare fases van iemands leven. Dan gaat het niet om grote dingen, maar om comfort, rust en er zijn.” Met haar inzet draagt ze bij aan precies datgene waar VPTZ voor staat: ondersteuning bieden in de laatste levensfase, voor zowel de cliënt als de naasten. Heeft u interesse in het werken bij de VPTZ? Neem contact op via de website https://www.vptzgooienvechtstreek.nl/ of bel met de Vrijwilligerscentrale in uw gemeente.

Iedere week komt Kevin over de vloer bij zijn oma Harmke. Om boodschappen voor haar te doen, samen naar een ziekenhuisafspraak te gaan, of zomaar, voor de gezelligheid. “Ik vind het fijn dat ik weet dat ik voor haar kan zorgen. Dat ze er goed bij zit, en alles heeft wat ze nodig heeft.” Een paar jaar geleden werd Harmke getroffen door een herseninfarct. Daar herstelde ze goed van, al heeft ze door de gevolgen wel een rollator nodig bij het lopen. Sindsdien helpt haar kleinzoon Kevin bij allerlei dagelijkse dingen. “Hij doet boodschappen, hij gaat voor me naar de bank, hij helpt met dingen op de computer. Ik hoef maar te kikken en hij komt!”, vertelt Harmke met een grote lach. Kevin beaamt dat: “Ik ben laatst mijn eigen diëtistenpraktijk begonnen, en ik heb veel speling in mijn werkuren. Ik kan dus vrij makkelijk tijd reserveren voor mijn oma. Je ziet vaak dat kleinkinderen, als ze ouder worden, niet zo vaak meer bij hun opa of oma over de vloer komen. Voor mij is dit een goede reden om mijn oma vaker te blijven zien.” Gezonde boodschappen Zijn werk als diëtist neemt Kevin serieus. Ook wanneer hij boodschappen doet voor Harmke, die suikerziekte heeft. “Hij is streng hoor!”, vertelt Harmke. “Ik zondig nog weleens, maar als hij boodschappen doet, dan zitten er alleen maar dingen bij die ik mag hebben!” Kevin, glimlachend: “Nou, ik maak gewoon wat gezondere keuzes. Als ze vruchtenyoghurt wil, dan zorg ik wel dat het gezonde yoghurt is. En in plaats van zoet beleg haal ik bijvoorbeeld wat magere vleeswaren.” Toch weerhoudt dat Harmke er niet van om af en toe te snoepen: “Tegenover mijn huis zit een Turks winkeltje, daar haal ik soms stiekem wat kleins voor mezelf. Als Kevin dan langskomt verstop ik dat een beetje.” vertelt ze, terwijl ze Kevin lachend met haar elleboog aantikt. Dan, als ze een koekje uit een schaaltje op tafel pakt: “Alles wat ik niet mag, vind ik heerlijk!” Kevin: “Ik weet dat natuurlijk wel. Maar de kwaliteit van haar leven moet natuurlijk ook goed blijven. Dat is heel belangrijk.” Uitstapjes Harmke gaat er graag op uit. Naar het dorp bijvoorbeeld. Waar ze, zo vertelt ze, een bekend gezicht is bij veel cafés en winkeltjes: “Bij de ene zaak krijg ik koffie, en dan ergens anders weer wat drinken, of iets lekkers. Dat vind ik zo gezellig, ik ben gek op gezelligheid!” Kevin: “Dat vind ik ook tof. Ondanks dat ze met d’r voet zit, en ook niet meer goed ziet met één oog, gaat ze toch lekker de hort op.” Harmke en Kevin maken ook regelmatig samen uitstapjes. “Ik kan overal wel met de taxi heen,” vertelt Harmke, “maar dan ben je ook maar zo alleen. Dus af en toe haalt Kevin me op en gaan we samen een dagje weg, naar mijn oudste zoon bijvoorbeeld. Op de terugweg gaan we dan ergens een hapje eten. Dat is hartstikke leuk! Ik ben echt heel blij met Kevin, die kan ik niet meer missen.” Dat geldt andersom ook. “Met mijn oma kan ik het overal over hebben,” Kevin kijkt Harmke even aan, “ook over dingen die soms moeilijk zijn om met anderen te bespreken. En dat is fijn. Ik heb heel veel steun aan haar.”